Çelik Çatı Geometrisi & Aşık Hesabı - Şantiye Hesap
Çelik Çatı Geometrisi & Aşık Hesabı - Beşik ve tek eğimli sundurma çatılarda eğim, mahya kotu, eğik mertek boyu, aşık modülasyonu ve profil tonaj hesabı. Şantiye Hesap ile TS EN 14509, TS EN 508 ve TÇY 2018 çatı ve aşık standartlarında anında hesaplayın.
📌 Adım Adım Nasıl Hesaplanır?
- Çatı geometrisi tipini seçin: Çift eğimli beşik çatı (dual pitch) veya tek eğimli sundurma çatı (monopitch).
- İki ana kolon aksı arasındaki bina açıklığını (L, mm) ve aşıkların uzandığı toplam bina uzunluğunu girin.
- Çatı eğimini yüzde (%) veya derece (°) cinsinden belirleyin (sandviç panel için min. %5 - %7 önerilir).
- Kolon dış aksından taşacak saçak payını (overhang, mm) ve hedef aşık aks aralığını (varsayılan: 1250 mm) girin.
- Kullanılacak soğuk şekillendirilmiş C, bindirmeli Z, kutu profil veya sıcak hadde IPE aşık kesitini seçin.
- İnteraktif 2D kesit şemasında mahya kotunu, mertek eğik boyunu, eşit aşık modülasyonunu ve toplam çelik tonajını inceleyin.
📐 Standartlar & Yönetmelik Referansları
- TS EN 14509: Kendini Taşıyan Çift Yüzeyli Metal Kaplamalı Yalıtım Panelleri (Sandviç Paneller) - Asgari Eğim ve Açıklık Kriterleri
- TS EN 508-1: Çelik Sacdan İmal Edilmiş Çatı Kaplama Levhaları - İkincil Taşıyıcı ve Sehim Standartları
- TÇY 2018: Çelik Yapıların Tasarım, Hesap ve Yapım Esasları (Çevre ve Şehircilik Bakanlığı)
- TS 498: Yapı Elemanlarının Boyutlandırılmasında Alınacak Yüklerin Hesap Değerleri (Kar ve Rüzgâr Yükü)
- TS EN 1090-2: Çelik ve Alüminyum Yapı Uygulamaları - İmalat ve Montaj Toleransları
💡 Örnek Saha Senaryosu
Açıklığı 12.000 mm (12 m) ve uzunluğu 30.000 mm (30 m) olan çift eğimli (beşik) bir çelik depoda: Saçak çıkması 500 mm, eğim %10 seçildiğinde yatay yarı açıklık L_yatay = 6000 + 500 = 6500 mm olur. Eğim açısı α = 5.71° bulunur. Mahya tepe kotu H_mahya = 6500 × 0.10 = 650 mm ve eğik mertek yüzeyi L_egik = 6532 mm hesaplanır. 1250 mm hedef aşık aralığıyla 6532 / 1250 = 5.23 -> 5 eşit aralık (6 sıra aşık) elde edilir. Net aşık aralığı S = 6532 / 5 = 1306.5 mm (1500 mm sehim sınırının altında, güvenli) çıkar. Her iki kanatta 2×6 = 12 sıra aşık için toplam 360 metre C 200×50×2.0 profil (1814 kg aşık ağırlığı) gerekir.
❓ Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
Sandviç panel ve trapez sac çatılarda asgari eğim ne kadar olmalıdır?
TS EN 14509 standardına göre sandviç panellerde enlemesine ek yeri olmayan tek parça panellerde asgari eğim %5 (yaklaşık 3°), enlemesine bindirmeli ek yeri olan panellerde ise asgari eğim %7 - %10 olmalıdır. %5 altındaki eğimlerde yağmur suyu ve kar erimesi kaynaklı sızıntı riski çok yüksektir.
Aşık aks aralığı azami kaç mm olmalıdır ve neye göre belirlenir?
Standart çatı kaplama panelleri (0.50/0.40 mm sac et kalınlığı ve poliüretan/taşyünü dolgu) için aşık aks açıklığı azami 1500 mm - 1600 mm sınırında tutulmalıdır. Bölgenin kar yükü (TS 498) yüksekse veya aşık profili sehim sınırını (L/200) aşıyorsa aşık aralığı 1000 - 1250 mm bandına düşürülmelidir.
C aşık ile Z aşık arasındaki temel fark nedir, hangisi seçilmelidir?
Z aşıklar birbirinin içine geçebilen (overlap / bindirmeli) flanş geometrisine sahip olduğu için makas üst başlığında süreklilik kirişi oluşturur ve sehim kapasiteleri yaklaşık %30 daha yüksektir. Büyük açıklıklı endüstriyel yapılarda ve yüksek kar yüklerinde Z profil, tek açıklıklı veya hafif sundurmalarda ise C profil tercih edilir.
Mahya ve saçak ucu aşığı neden mertek uçlarına sıfır konulmalıdır?
Mahya sacının rüzgâr emmesiyle kalkmasını önlemek için tepe noktasından en fazla 150-200 mm mesafede karşılıklı çift mahya aşığı bulunmalıdır. Saçak ucunda da dere oluğunun bağlanabilmesi ve rüzgâr girdaplarına karşı panel sarkmasını engellemek için uç aşığı yerleştirilmelidir.
🔗 İlgili Diğer Mühendislik Araçları & El Kitabı
© 2026 Şantiye Hesap - İnşaat & Saha Hesaplama Araçları Platformu
Ana Sayfa