Taşıyıcı Sistem Davranış Katsayısı Robotu (TBDY 2018) - Şantiye Hesap

Taşıyıcı Sistem Davranış Katsayısı Robotu (TBDY 2018) - 14 adımda TBDY 2018 uyumlu Taşıyıcı Sistem Davranış Katsayısı (R, D), Spektrum (Sds, Sd1), DTS, BYS ve Ra(T) deprem yükü azaltma katsayısı hesabı. Şantiye Hesap ile TS 500 ve TBDY 2018 standartlarında anında hesaplayın.

📌 Adım Adım Nasıl Hesaplanır?

  1. 1. Deprem Düzeyi: Dayanıma Göre Tasarım (DGT) için standart DD-2 (%10 aşılma olasılığı, 475 yıl tekerrür) düzeyini seçiniz.
  2. 2. Yerel Zemin Sınıfı: Zemin etüdü raporunuzdaki Vs30, N60 ve Cu değerlerine göre ZA, ZB, ZC, ZD, ZE veya ZF sınıfını belirleyiniz.
  3. 3. AFAD Spektral Parametreler: AFAD Türkiye Deprem Tehlike Haritası sisteminden bina koordinatınıza ait SS, S1, PGA ve PGV katsayılarını giriniz. Madde 4.9.1.4 göreli kat ötelemesi kontrolü için DD-3 servis depremi parametrelerini de eksiksiz giriniz.
  4. 4. Bina Kullanım Sınıfı: Yapının amacına göre BKS 1 (hastane, itfaiye, okul), BKS 2 (yoğun insan) veya BKS 3 (konut, işyeri) seçiniz. Önem katsayısı (I = 1.0, 1.2 veya 1.5) otomatik tanımlanır.
  5. 5. Deprem Tasarım Sınıfı (DTS): SDS ivmesi ve BKS matrisi kesiştirilerek DTS 1..4 (veya 1a..4a) otomatik hesaplanır.
  6. 6. Kat Kotları ve Hn: Rijit bodrum perdelerinin varlığına göre bina taban kotunu tanımlayınız ve bina deprem toplam yüksekliğini (Hn) giriniz.
  7. 7. Bina Yükseklik Sınıfı (BYS): Hn ve DTS sınıfları TBDY 2018 Tablo 3.3 matrisine sokularak BYS 1..8 tespit edilir.
  8. 8. Performans Hedefi: DTS ve BYS ye bağlı olarak Tablo 3.4 gereğince DGT veya ŞGDT tasarım yaklaşımı belirlenir.
  9. 9. Taşıyıcı Malzeme: Taşıyıcı sistem türünü Betonarme (RC) veya Çelik (STEEL) olarak belirleyiniz.
  10. 10. Döşeme Tipi: Kirişli plak, tek/çift doğrultulu dişli (asmolen) veya kirişsiz mantar döşeme seçiniz (DTS 1 ve 2 de asmolen için perde zorunluluğu uyarısı verilir).
  11. 11. Diyafram Tipi: Döşemenin rijit diyafram mı yoksa iki boyutlu kabuk/yarı rijit diyafram olarak mı çözüleceğini seçiniz.
  12. 12. Süneklik Seviyesi: Yönetmelik kısıtları (DTS 1a/2a kısıtları ve BYS sınırları) çerçevesinde Yüksek, Karma veya Sınırlı süneklik düzeyini belirleyiniz.
  13. 13. X Doğrultusu Taşıyıcı Sistem: Tablo 4.1 master kataloğundan X yönü çerçeve/perde sistemini seçiniz; R, D katsayıları ve BYS_min kontrolü anında denetlenir.
  14. 14. Y Doğrultusu Taşıyıcı Sistem: Y yönü sistemini bağımsız seçiniz; iki doğrultuda farklı R ve D katsayıları ile ampirik/modal periyotlar bazında Ra(T) ve Madde 4.9.1.4 göreli öteleme sınırları üretilir.

📐 Standartlar & Yönetmelik Referansları

  • TBDY 2018: Bölüm 2 (Deprem Yer Hareketi ve Spektrum Katsayıları)
  • TBDY 2018: Bölüm 3 (Bina Kullanım Sınıfları, DTS, BYS ve Performans Hedefleri)
  • TBDY 2018: Bölüm 4 (Taşıyıcı Sistemler, Tablo 4.1, R ve D Katsayıları)
  • TBDY 2018: Madde 4.9.1.3 ve 4.9.1.4 (Göreli Kat Ötelemesi Sınırları ve λ(T) Oranı)
  • TBDY 2018: Tablo 3.3 (Bina Yükseklik Sınıfları) & Tablo 3.4 (Performans Hedefleri)
  • AFAD Türkiye Deprem Tehlike Haritası İnteraktif Veri Tabanı

💡 Örnek Saha Senaryosu

İstanbul Kadıköy ilçesinde ZC yerel zemin sınıfında inşa edilecek 8 katlı konut binası (Hn = 24.0 m, BKS=3, I=1.0) için AFAD verileri: DD-2 düzeyinde Ss=0.71, S1=0.39; DD-3 düzeyinde Ss=0.33, S1=0.15 olsun. Hesaplama adımları: FS=1.216, F1=1.500; Sds = 0.863g, Sd1 = 0.585g bulunur. Sds >= 0.75g ve BKS=3 olduğu için DTS = 1 dir. Hn=24.0m ve DTS=1 kesişiminden BYS = 5 belirlenir. Taşıyıcı sistem olarak X ve Y yönlerinde süneklik düzeyi yüksek boşluksuz perdeli betonarme çerçeveler (A15) seçildiğinde R=7, D=2.5 tir. BYS_min = 6 koşulu BYS=5 için sağlanır. Tb = 0.678 saniye ve binanın ampirik periyodu T = 0.65 saniye için T <= Tb olduğundan Ra(T) = 2.5 + (7.0 - 2.5)*(0.65/0.678) = 6.81 hesaplanır. TBDY 2018 Madde 4.9.1.4 gereği DD-3/DD-2 spektral oran katsayısı λ = 0.44 bulunarak bitişik dolgu duvarlı yapı için izin verilen azami göreli kat ötelemesi sınırı δmax/h <= 0.008 * 1.0 * 0.44 = 0.0035 (%0.35) olarak kesinleştirilir.

❓ Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)

Taşıyıcı sistem davranış katsayısı (R) nedir ve ne işe yarar?

R katsayısı, deprem anında taşıyıcı sistemin doğrusal olmayan (elastik ötesi) enerji tüketme kapasitesini temsil eden bir katsayıdır. Binanın sünekliği arttıkça elastik deprem kuvvetleri R katsayısına bölünerek azaltılır (Ra(T)). Yüksek sünek sistemlerde R=7 veya 8 iken, sınırlı sünek sistemlerde R=4 civarındadır.

X ve Y doğrultularında farklı taşıyıcı sistemler ve farklı R katsayıları seçilebilir mi?

Evet. TBDY 2018 Tablo 4.1 ve Madde 4.3.4 uyarınca bir binanın X ve Y doğrultularında farklı sistemler (örneğin X yönünde A11 saf çerçeve R=8, Y yönünde A14 perdeli çerçeve R=7) seçilebilir. Ancak her iki doğrultuda da süneklik düzeyinin aynı (her ikisi de yüksek veya her ikisi de karma) olması şarttır.

Asmolen (tek doğrultulu dişli) döşemeli binalarda perdesiz sistem yapılabilir mi?

Hayır. TBDY 2018 Madde 4.3.4.3 gereğince DTS = 1, 1a, 2 ve 2a olan deprem bölgelerinde asmolen döşemeli sistemler perdesiz çerçeve olarak tasarlanamaz. Bu yapılarda süneklik düzeyi yüksek perdeler eklenerek Karma Sistem (A23 veya A24) yapılması ve perde taban devrilme momentinin en az %75 (alfa_M >= 0.75) olması şarttır.

Madde 4.9.1.4 uyarınca göreli kat ötelemesi hesabında neden DD-3 spektrumu zorunludur?

TBDY 2018 göreli kat ötelemesi limitini sabit %0.8 almak yerine, yapının bulunduğu sahadaki servis depremi (DD-3, 43 yıl tekerrür) ile tasarım depremi (DD-2, 475 yıl tekerrür) arasındaki elastik ivme oranı olan λ(T) katsayısına bağlamıştır (Denklem 4.34). λ katsayısı binanın periyoduna ve zemin sınıfına göre değiştiğinden, sahaya özel DD-3 spektral parametrelerinin girilmesi kanunen zorunludur.

Bina Yükseklik Sınıfı (BYS) ile izin verilen minimum BYS (BYS_min) ilişkisi nedir?

TBDY 2018 Tablo 4.1 de her taşıyıcı sistem için bir BYS_min sınırı öngörülmüştür. Örneğin bazı sünekliği sınırlı sistemlerde BYS_min=5 tir; yani bina yüksekliği arttıkça (BYS 1, 2, 3, 4 gibi daha yüksek binalarda) bu sistemlerin kullanılması yasaklanmıştır. Tasarlanan binanın BYS değeri, Tablo 4.1 deki BYS_min değerinden küçük olamaz (BYS >= BYS_min olmalıdır).

🔗 İlgili Diğer Mühendislik Araçları & El Kitabı

➔ Karot Değerlendirme & Beton Sınıfı➔ Donatı Kenetlenme & Bindirme Boyu Hesabı (50Ø / TS 500 & TBDY 2018)➔ Kolon & Kiriş Etriye ve Çiroz Hesabı (TBDY 2018 Sıklaştırma Sınırları)➔ Donatı Tahvil Tablosu & Demir Çapı Dönüştürme➔ TS 498 Kar ve Rüzgâr Yükü Hesabı 📖 TBDY 2018 Deprem Yükü Azaltma Katsayısı (Ra(T)) Hesabı ve Esasları📖 TBDY 2018 Yatay ve Düşey Elastik Tasarım Spektrumları (Köşe Periyotları ve Formüller)📖 TBDY 2018 Yerel Zemin Etki Katsayıları (Fs ve F1) Nasıl Belirlenir?📖 TBDY 2018 Deprem Tehlike Haritası Spektral ve Büyüklük Parametreleri (Ss, S1, PGA, PGV)📖 Bina Önem Katsayısı (I) Nasıl Belirlenir?📖 TBDY 2018'e Göre Yerel Zemin Sınıfları (ZA - ZF)📖 TBDY 2018'e Göre Deprem Yer Hareketi Düzeyleri (DD-1, DD-2, DD-3, DD-4)
© 2026 Şantiye Hesap - İnşaat & Saha Hesaplama Araçları Platformu Ana Sayfa